![\"\"](\"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/SOCYN-BN-3464-300x190.png\")
1739\npapier, miedzioryt
\n15,5 x 10,2 cm.
\nBiblioteka Narodowa, nr inw. G.3464
\nZbiory graficzne Biblioteki Wilanowskiej<\/p>\n
1739
\npapier, miedzioryt
\n15,5 x 10,2 cm.
\nBiblioteka Narodowa, nr inw. G.3464
\nZbiory graficzne Biblioteki Wilanowskiej<\/p>\n
Rycina wykonana jako frontispis do dzie\u0142a Georga Ludwiga Oedera, Catechesis Racoviensis, Seu, Liber Socinianorum Primarius [\u2026]<\/em>, Frankfurt i Lipsk 1739. Kompozycja miedziorytu wzorowana jest na rycinie Lamberta Visschera zamieszczonej w dziele Fausta Socyna Opera Omnia in Duos Tomos distincta<\/em>, Amsterdam 1668, wydanym jako pierwszy tom Bibliotheca Fratrum Polonorum<\/em>. Przedstawia popiersie teologa na neutralnym tle. Poni\u017cej napis: Faustus Socinus: Senensis Haeresiarcha et Antesignanus Socinianorum Laelii ex Alexandro fratre Nepos. Natus A. 1539. d. 5 xbr Den. A. 1604. d. 3 Martij.<\/em> H. Widacka, Katalog portret\u00f3w osobisto\u015bci polskich i obcych w Polsce dzia\u0142aj\u0105cych<\/em>, t. 4, Warszawa 1994, poz. 4960; L. Chmaj, Faust Socyn 1539\u20131604<\/em>, Warszawa, 1963; L. Szczucki, Proces Fausta Socyna w Sienie,<\/em> \u201eOdrodzenie i Reformacja w Polsce\u201d 46, 2002, s. 79\u201390; Faustus Socinus and his heritage<\/em>, red. L. Szczucki, Krak\u00f3w 2005; Od Lus\u0142awic do Zakliczyna. Szkice z dziej\u00f3w braci polskich i kontrreformacji nad Dunajcem<\/em>, red. P. Nowog\u00f3rski, D. Skalska-Cygan, Zakliczyn 2014, s. 44\u201356. 1739 papier, miedzioryt 15,5 x 10,2 cm. Biblioteka Narodowa, nr inw. G.3464 Zbiory graficzne Biblioteki Wilanowskiej Rycina wykonana jako frontispis do dzie\u0142a Georga Ludwiga Oedera, Catechesis Racoviensis, Seu, Liber Socinianorum Primarius [\u2026], Frankfurt i Lipsk[…]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3],"tags":[6],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/844"}],"collection":[{"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=844"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/844\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":981,"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/844\/revisions\/981"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=844"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=844"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=844"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nFaust Socyn (1539\u20131604) urodzi\u0142 si\u0119 w Sienie w mo\u017cnym i wp\u0142ywowym rodzie bankier\u00f3w i prawnik\u00f3w. By\u0142 reformatorem religijnym, teologiem, pisarzem-polemist\u0105 i poet\u0105. Stworzy\u0142 doktryn\u0119 religijn\u0105 Braci Polskich, od jego nazwiska polski unitarianizm znany jest w Europie jako socynianizm. Socyn wychowywa\u0142 si\u0119 i rozwija\u0142 swe pogl\u0105dy pod wp\u0142ywem dw\u00f3ch stryj\u00f3w Celso i Lelio Sozzinich, kt\u00f3rzy opiekowali si\u0119 nim po \u015bmierci rodzic\u00f3w. Odrzuci\u0142 szereg dogmat\u00f3w katolickich, w tym istnienie Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej. Pierwsz\u0105 rozpraw\u0119 teologiczn\u0105 (komentarz do pierwszego rozdzia\u0142u Ewangelii \u015bw. Jana) opublikowa\u0142 w 1562 roku. Nast\u0119pn\u0105 dekad\u0119 sp\u0119dzi\u0142 na dworze ksi\u0119cia Toskanii Kosmy I. W 1574 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Bazylei, o\u015brodka wolnomy\u015blicielstwa, pozostaj\u0105cego z dala od s\u0105d\u00f3w Inkwizycji. W 1578 opublikowa\u0142 tam swoje najbardziej oryginalne dzie\u0142o: O Jezusie Chrystusie Zbawicielu.<\/em> Zanegowa\u0142 w nim znaczenie \u015bmierci Jezusa na krzy\u017cu jako aktu odkupienia grzech\u00f3w. Uznawa\u0142 Jezusa za nauczyciela, wskazuj\u0105cego ludzko\u015bci drog\u0119 do osi\u0105gni\u0119cia zbawienia. Najwa\u017cniejszym warunkiem osi\u0105gni\u0119cia zbawienia by\u0142o wed\u0142ug niego etyczne post\u0119powanie cz\u0142owieka, a nie wiara. Socyn zaprzecza\u0142 w swych pismach istnieniu grzechu pierworodnego. Twierdzi\u0142, \u017ce grzech Adama obci\u0105\u017ca jedynie jego sprawc\u0119, a nie ca\u0142\u0105 ludzko\u015b\u0107. Wierzy\u0142, \u017ce cz\u0142owiek doskonal\u0105c si\u0119 przez rozw\u00f3j nauki i techniki w ko\u0144cu wyzwoli si\u0119 od cierpie\u0144 i kl\u0119sk.
\nJesieni\u0105 1578 po raz pierwszy przyjecha\u0142 na kr\u00f3tko do Krakowa, nawi\u0105zuj\u0105c kontakty z grup\u0105 w\u0142oskich antytrynitarzy dzia\u0142aj\u0105cych w otoczeniu kr\u00f3lowej Bony. Mia\u0142 wst\u0105pi\u0107 do krakowskiego zboru arian, lecz sprzeciwi\u0142 si\u0119 ponownemu ochrzczeniu (twierdzi\u0142, i\u017c ka\u017cdy chrzest chrze\u015bcija\u0144ski jest tak samo wa\u017cny) i nie ostatecznie zosta\u0142 przyj\u0119ty. Nadal jednak wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z polskimi arianami w opracowaniu sp\u00f3jnej doktryny religijnej. W 1580 napisa\u0142 traktat polemiczny O autorytecie Pisma \u015awi\u0119tego, podkre\u015blaj\u0105c w nim znaczenie Biblii jako S\u0142owa Bo\u017cego. Cieszy\u0142 si\u0119 znacznym cz\u0142onk\u00f3w zboru autorytetem, co pozwala\u0142o mu rozstrzyga\u0107 wewn\u0119trzne spory. Pod koniec lat 90. XVI w. sta\u0142 si\u0119 nieoficjalnym przyw\u00f3dc\u0105 polskich arian. Reprezentowa\u0142 umiarkowane pogl\u0105dy, nie sprzeciwia\u0142 si\u0119 pa\u0144szczy\u017anie, pa\u0144stwu i s\u0105downictwu. W 1586 o\u017ceni\u0142 si\u0119 z c\u00f3rk\u0105 swego przyjaciela Krzysztofa Morsztyna, mo\u017cnego ma\u0142opolskiego szlachcica i zagorza\u0142ego wyznawcy arianizmu. W zwi\u0105zku z El\u017cbiet\u0105 z Morsztyn\u00f3w mia\u0142 jedn\u0105 c\u00f3rk\u0119, Agnieszk\u0119. W maj\u0105tku te\u015bcia \u2013 Pawlikowiczach Socyn wielokrotnie znajdowa\u0142 schronienie w czasie nasilaj\u0105cej si\u0119 fali kontrreformacji. Dochodzi\u0142o do akt\u00f3w przemocy i wandalizmu, niszczono zbory protestanckie i cmentarze innowierc\u00f3w. W roku 1598 sam Socyn pad\u0142 ofiar\u0105 napa\u015bci. Grupa krakowskich student\u00f3w spl\u0105drowa\u0142a mu dom, spali\u0142a jego ksi\u0119gozbi\u00f3r i usi\u0142owa\u0142a go zabi\u0107. Od \u015bmierci uratowa\u0142 go katolicki ksi\u0105dz, profesor Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego Marcin Wadowita. Po tych zaj\u015bciach Socyn, obawiaj\u0105c si\u0119 o \u017cycie swoje i rodziny, wyjecha\u0142 w 1598 do Lus\u0142awic ko\u0142o Tarnowa, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 du\u017cy o\u015brodek Braci Polskich. Tam zmar\u0142 w wieku 65 lat. W 1936 roku wzniesiono w Lutos\u0142awicach mauzoleum Socyna wed\u0142ug projektu Adolfa Szyszko-Bohusza, istniej\u0105ce do dzi\u015b na terenie prywatnego parku dworskiego, nale\u017c\u0105cego do kompozytora Krzysztofa Pendereckiego.<\/p>\n
\nAgata Pietrzak<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"