{"id":834,"date":"2017-08-11T07:51:27","date_gmt":"2017-08-11T07:51:27","guid":{"rendered":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/?p=834"},"modified":"2017-08-12T08:31:39","modified_gmt":"2017-08-12T08:31:39","slug":"portret-jana-crella","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/?p=834","title":{"rendered":"Portret Jana Crella"},"content":{"rendered":"

\"\"Lambert Visscher (oko\u0142o 1631-po 1691)
\nAmsterdam, 1668
\npapier, miedzioryt
\n22,3 x 14,2 cm
\nBiblioteka Narodowa, nr inw. G.9715
\nKolekcja Czetwerty\u0144skich
\nRycina powsta\u0142a jako frontispis do dzie\u0142a Johanna Crella Opera Omnia, Exegetica, Didactica Et Polemica: Magnam partem hactenus inedita. Adjecti sunt indices 1 Locorum S. Scripturae explicatorum 2 Rerum Memoralium & Phrasium S. Scripturae. Johannis Crellii Franci Operum Exegetorum Tomus Tertius: Omnia hactenus inedita\u00a0<\/em>\u00a0(Amsterdam 1668), wydanego jako tom trzeci Bibliotheca Fratrum Polonorum<\/em>. Przedstawia popiersie duchownego na neutralnym tle, w owalu. W otoku napis: IOHANNES CRELLIUS FRANCUS. NATUS EST HELMETSHEMII ANNO MDXC, DENATUS RACOVIAE ANNOS NATUS XLIII. m.X.d.VI.<\/em> Owal wsparty na cokole, na kt\u00f3rym napis: In Effigiem Iohannis Crelli Franci<\/em> oraz \u0142aci\u0144ski sze\u015bciowiersz: Crellius hoc oculos, haec ora modesta gerebat: \/ Sic animo mitis cum pietate fuit. \/ Hunc cit\u00f2 mors rapuit nimis; at per viva manebit \/ Scripta, quibus vivos post sua fata docet. \/ Haec lege, qui (a) mores, qui (b) Sacra volumina nosse, \/ Qui cupis (c) accenso caelitus igne frui. Poni\u017cej znajduje si\u0119 obja\u015bniaj\u0105ca tekst legenda: a. Ethica. b. Commentaria. c. Tract[atus] de Sp[iritu] S[ancto].<\/em>
\nJan Crell (1590\u20131633) teolog aria\u0144ski. Urodzi\u0142 si\u0119 w bawarskim Hellmitzheim (obecnie cz\u0119\u015b\u0107 miasta Iphofen). By\u0142 synem lutera\u0144skiego pastora. Studiowa\u0142 filologi\u0119 i filozofi\u0119 na uniwersytecie w Altdorfie. Uciekaj\u0105c przed prze\u015bladowaniami religijnymi w 1612 roku osiad\u0142 w Polsce. By\u0142 wyk\u0142adowc\u0105 greki na Akademii Rakowskiej, za\u015b w latach 1616-1621 rektorem tej uczelni. Od 1622 roku s\u0142u\u017cy\u0142 jako minister zboru Braci Polskich w Rakowie. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Joachimem Stegmannem przy wydaniu w roku 1630 niemieckiego t\u0142umaczenia Nowego Testamentu rakowskiego. W Rakowie ukaza\u0142a si\u0119 drukiem wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego pisanych po \u0142acinie traktat\u00f3w: Ad librum Hugonis Grotii quem de satisfactione Christi<\/em> (1623); De Deo et eius attributis<\/em> (1630); De uno Deo Patre libri duo<\/em> (1631); Prima ethices elementa<\/em> (1635). Za najwa\u017cniejsze dzie\u0142o Crella uznawana jest praca o wolno\u015bci sumienia i tolerancji wydana w 1637 roku C. Vindiciae pro religionis liberate<\/em>. Wskazywa\u0142 w niej na brak tolerancji jako przyczyn\u0119 wojen i nienawi\u015bci, kt\u00f3ra uniemo\u017cliwia ludziom wsp\u00f3lne funkcjonowanie w pa\u0144stwie. Uznawa\u0142 tolerancj\u0119 za podstaw\u0119 spokoju spo\u0142ecznego. Swoje pogl\u0105dy wywodzi\u0142 z elementarnej zasady r\u00f3wno\u015bci wszystkich ludzi wobec Stw\u00f3rcy, sk\u0105d wynika r\u00f3wno\u015b\u0107 wszystkich wyzna\u0144 chrze\u015bcija\u0144skich oraz wszystkich obywateli wzgl\u0119dem pa\u0144stwa. Wolno\u015b\u0107 religijna oznacza\u0142a dla niego nie tylko swobod\u0119 w\u00a0wyznawaniu pogl\u0105d\u00f3w przez innych uznane za b\u0142\u0119dne czyli wolno\u015b\u0107 wyznania, ale tak\u017ce na zezwoleniu wykonywania odmiennych praktyk i\u00a0obrz\u0105dk\u00f3w, a wi\u0119c wolno\u015b\u0107 kultu, a\u00a0ponadto na mo\u017cliwo\u015bci szerzenia i\u00a0propagowania swych pogl\u0105d\u00f3w wszystkimi \u015brodkami, kt\u00f3re nie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z\u00a0u\u017cyciem si\u0142y. Jan Crell nale\u017cy do najwi\u0119kszych my\u015blicieli socynia\u0144skich dzia\u0142aj\u0105cych na terenie Rzeczypospolitej na pocz\u0105tku XVII stulecia.<\/p>\n

H. Widacka, Katalog portret\u00f3w osobisto\u015bci polskich i obcych w Polsce dzia\u0142aj\u0105cych<\/em>, t. 1, Warszawa 1990, poz. 764; Hollstein’s Dutch and Flemish etchings, engravings and woodcuts ca. 1450-1700.<\/em> Vol. 40, Cornelis de Visscher, Cornelis Visscher, Hendrick Jansz Visscher, Lambert Visscher<\/em>, Roosendaal 1992. M. K\u0119dzierski, Crell a Locke \u2013 dwa spojrzenia na kwesti\u0119 tolerancji,<\/em> \u201ePressje\u201d, teka 14,\u00a0 2008, s. 161\u2013173; J. Kolarzowski, Idea tolerancji w XVII-wiecznej Europie<\/em>, \u201eALBO albo. Problemy psychologii i kultury\u201d 2014, z. 1, s. 157\u2013168
\nAgata Pietrzak<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lambert Visscher (oko\u0142o 1631-po 1691) Amsterdam, 1668 papier, miedzioryt 22,3 x 14,2 cm Biblioteka Narodowa, nr inw. G.9715 Kolekcja Czetwerty\u0144skich Rycina powsta\u0142a jako frontispis do dzie\u0142a Johanna Crella Opera Omnia, Exegetica, Didactica Et Polemica: Magnam[…]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3],"tags":[6],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/834"}],"collection":[{"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=834"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/834\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":952,"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/834\/revisions\/952"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=834"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=834"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/reformacja.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=834"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}